Włóżcie jedną suchą, otwartą szyszkę sosny do wody, a drugą zostawcie suchą. Porównajcie je po godzinie i później. W czasie oczekiwania sprawdźcie, jak opadają płaska kartka i papierowa kulka. Te dwa jesienne eksperymenty wymagają prostych materiałów i pomocy dorosłego. Na zmiany w szyszce trzeba czasem poczekać kilka godzin.
Okiem Naukowca
Dlaczego szyszka sosny wygląda inaczej po deszczu, a inaczej w suchy dzień? Jej łuski reagują na wilgoć. Możecie to sprawdzić, porównując dwie szyszki w różnych warunkach.
Gdy jest wilgotno, na przykład po deszczu, łuski szyszki sosny zamykają się. Kiedy robi się sucho, łuski otwierają się. To sprytny sposób, by chronić nasionka w środku i czekać na odpowiedni moment, by je wypuścić w świat. To właśnie dzięki temu nasiona sosny, które mają skrzydełka, mogą być rozsiewane przez wiatr, gdy szyszka jest już dojrzała i otwarta.
Szyszka i woda
Przygotujcie się na obserwację! Będziemy sprawdzać, jak szyszka reaguje na wodę.
Materiały: Dwie podobne, suche i otwarte szyszki sosny (czyste, bez pleśni), dwie miseczki, woda w temperaturze pokojowej, kartka i kredki do rysowania.
Kroki:
-
Poproś dorosłego o pomoc w zebraniu szyszek. Pamiętaj, by nie wkładać znalezionych rzeczy do ust.
-
Narysujcie, jak wyglądają szyszki na początku – czy są otwarte, czy zamknięte?
-
Do jednej miseczki wlej wodę. Do drugiej miseczki nie wlewaj wody – będzie to nasza szyszka kontrolna.
-
Włóż jedną szyszkę do miseczki z wodą, a drugą, suchą szyszkę, połóż obok.
-
Obserwujcie! Co dzieje się z szyszką w wodzie? Czy zmienia swój kształt? Czy łuski się zamykają? Sprawdzajcie po godzinie, a potem po kilku godzinach. Czasem trzeba poczekać dłużej niż 15 minut, żeby zobaczyć zmiany.
-
Po zakończeniu obserwacji, wyjmijcie szyszkę z wody i pozwólcie jej wyschnąć naturalnie, bez użycia piekarnika. Zobaczcie, czy wróci do swojego pierwotnego kształtu.
Co, jeśli nie widać zmiany? Dajcie szyszce więcej czasu. Sprawdźcie, czy na początku była sucha i otwarta oraz czy nie jest uszkodzona. Porównajcie ją z drugą szyszką i zanotujcie także brak zmiany. To też wynik obserwacji.
Eksperyment 2: Latające nasiona – jak kształt wpływa na lot?
Nasiona sosny mają skrzydełka, które pomagają im latać z wiatrem. Zrobimy teraz model, żeby zobaczyć, jak kształt wpływa na to, jak coś opada.
Materiały: Dwie identyczne kartki papieru (np. A4).
Kroki:
-
Poproś dorosłego, aby przygotował dwie identyczne kartki papieru. Pamiętaj, nie wspinamy się, żeby puszczać papier z dużej wysokości.
-
Jedną kartkę zostaw płaską, a drugą zgnieć w kulkę.
-
Trzymajcie obie kartki na tej samej, niewielkiej wysokości nad podłogą.
-
Puśćcie obie kartki w tym samym momencie.
-
Obserwujcie! Która kartka opada szybciej? Która wolniej? Czy obie opadają tak samo?
Wyjaśnienie: Kartki mają taką samą ilość papieru, ale inny kształt. Powietrze stawia im opór: płaska kartka zwrócona szeroką stroną do podłogi zwykle opada inaczej niż zwarta kulka. Powtórzcie próbę trzy razy. Papier jest tylko modelem pomagającym porównać opadanie, a nie dokładną kopią skrzydełka nasiona sosny.
Bonus: Jesienne kolory – obserwacja bez eksperymentów!
Jesień to także czas, kiedy drzewa zmieniają swoje liście na piękne kolory: czerwony, żółty, pomarańczowy. Wybierzcie się na spacer do parku lub lasu i zbierajcie liście w różnych odcieniach. Możecie z nich zrobić piękny jesienny bukiet albo przykleić je do kartki. To wspaniała okazja, by podziwiać, jak natura maluje świat!
Pamiętajcie o bezpieczeństwie!
Wszystkie eksperymenty wykonujcie zawsze pod okiem dorosłego. Nie wkładajcie do buzi żadnych znalezionych w lesie czy parku przedmiotów. Bawcie się bezpiecznie i odkrywajcie świat z Kołem Ciekawości!
FAQ i zagadki po doświadczeniach
Mam łuski, ale nie jestem rybą. Zamykam się, gdy pada deszcz, i otwieram, gdy jest sucho. Co to jest?
Szyszka. Szyszki sosny zamykają swoje łuski w wilgoci, aby chronić nasiona, a otwierają się w suchych warunkach, by mogły się rozsiewać.
Dorastam w szyszce sosny. Mam małe skrzydełko, ale nie jestem ptakiem. Po otwarciu szyszki może ponieść mnie wiatr. Czym jestem?
Nasiono sosny. Oskrzydlone nasiona sosny są rozsiewane przez wiatr po otwarciu dojrzałej szyszki, co pomaga im w podróżowaniu i kiełkowaniu w nowych miejscach.
Jak wykorzystać te doświadczenia w przedszkolu?
Przygotujcie jedną parę szyszek dla całej grupy. Dzieci mogą narysować stan początkowy, a po przerwie porównać rysunek z wynikiem. Próby z papierem wykonujcie po kolei, w miejscu bez przeciągu. Nie trzeba przyspieszać wysychania ani uzyskiwać identycznego wyniku w każdej grupie.
